درسهایی از کتاب بت شکن علامه ابوالفضل برقعی – درس نهم

آشنایی با کتاب «کافی»

( در کتاب بت شکن علامه برقعی می خوانیم ) محمد بن یعقوب بن اسحاق کلینی رازی معروف به کلینی ، متولدنیمه اول قرن چهارم (ه ق)است. او از اهالی روستای کلین واقع در 38 کیلومتری شهر ری و ناحیه جنوب غربی جاده قم به تهران نزدیک حسن آباد بوده است. به همین دلیل ایشان را رازی یعنی از اهالی ری لقب دادند .

کلینیدر زمان حسن عسکری متولد شد، و زمان غیبت کوتاه را درک نموده است. وبا چهار تن ازنمایندگان خاص امام دوازدهم شیعیان هم عصربوده است در سال 328 هـ ق که مصادف با مبدأ غیبت کبری است در سن 70 سالگی در بغداد، وفات یافت.

ایت الله برقعی در مورد کلینی می گوید :

«محمد بن یعقوب کلینی» کاسبی بوده در بغداد و هر خبری را از کسانی که هم مذهب وی بوده‌اند و یا سخنشان را موافق مرام و مسلک خویش می‌یافته و می‌پسندیده، در طول بیست سال در دفاتر خود جمع کرده و اگر بخواهیم بسیار خوشبختانه قضاوت کنیم و او را به سوءنیت متهم نکنیم، باید بگوییم که از مطالعة بی‌غرضانه «کافی» – چنانکه در صفحات آینده خواهیم دید – می‌توان دریافت که وی با قرآن آشنایی کافی نداشته و غالبا تعارض اخبار منقولة خود را با قرآن درنمی‌یافته و به احوال رجالی که احادیثشان را ثبت می‌کرده، توجه چندانی نداشته‌ است!

در جامعه ما از کتاب «کافی» تمجید و تعریف بسیار می‌شود و برخی از علماء این کتاب را به شمس و سایر کتب احادیث را به اقمار آن تشبیه می‌کنند.

اگر به صفحة 26 به بعد مقدمه جلد اول کافی مراجعه شود می‌توان دریافت که تا چه اندازه در تعریف از «کلینی» مبالغه شده است.

از جمله پدر علامه مجلسی «محمدتقی مجلسی» گفته است: حقیقت آن است که در میان علما تا آنجا که ما دیده‌ایم کسی مانند او نبوده و هر که در اخباری [که نقل کرده] و در ترتیب کتابش، تدبر کند، خواهد دانست که او مؤیّد من عندالله بوده است!! الأصول من الکافی، ج 1، ص 27.

میرزا «محمدحسین نوری» مؤلف کتاب «مستدرک الوسائل» می‌نویسد:

مدار مذهب شیعه و کتابی که به منزله خورشید در میان سایر کتب حدیث به شمار می‌رود، «کافی» است،
آنگاه تمجید تعدادی از علما درباره کتاب، از جمله قول «شیخ مفید» را ذکر می‌کند که گفته است «کافی» بزرگترین کتاب شیعه و فائده آن از سائر کتب بیشتر است،

و یا کلام شهید اول را می‌آورد که در میان امامیه مانند «کافی» تألیف نشده است.

البته تبلیغات دکانداران مذهبی در مورد این کتاب چنان مؤثر افتاده است که به یاد دارم یکی از مجتهدین به من می‌گفت تمام احادیث کافی درست و مقبول است و کسی که غیر از این بگوید مغرض است، در جوابش گفتم اگر شما تمام احادیث این کتاب را مقبول و معتبر می‌دانید پس چرا سیزده امامی نشده‌اید، زیرا در جلد اول کافی باب 183 (باب ما جاء فی الاثنی عشر …) چند روایت آمده که بنا به مفاد آنها تعداد ائمه سیزده عدد می‌شود! ( بت شکن )

سخنم را باور نکرد و گفت: نشانم بده، «کافی» را آوردم و روایات را نشان دادم، تعجب کرد و گفت: این روایات راندیده بودم!

معلوم می‌شود که برخی از این آقایان، بدون مطالعة کامل کافی، فقط بر اساس مشهورات رایج بین معممین، قضاوت می‌کنند!

به هر حال وجود چنین روایاتی در کافی ثابت می‌کند که نه تنها امام بلکه حتی یک عالم آشنا به قرآن نیز بر تألیف کافی نظارت نداشته است و إلا در مقابل بسیاری از روایات آن سکوت نمی‌کرد چه رسد به امام.
زیرا اگر فردی آشنا با معارف اسلامی، «کافی» را قبل از انتشار میان مردم دیده بود، لاأقل در مورد روایات سیزده امامی و یا سایر اشتباهات، به کلینی تذکرمی‌داد! ( نگاهی به کتاب بت شکن )

به هر حال چنانکه گفتیم در میان بسیاری از شیعیان حتی در میان اهل علم، شایع شده که این کتاب معتبرترین کتب حدیث است و به همین سبب مورد اعتماد و احترام علمای این مذهب قرار گرفته و کسی که آن را خود مطالعه نکرده باشد، ممکن است تصور کند که راویان این کتاب همگی معتمد بوده‌اند و احتمال ندهد که در این کتاب مطالب ضد و نقیض و برخلاف قرآن و عقل، یافت شود، ولی اگر کسی این کتاب را بی‌تعصب و با دقت مطالعه کند، می‌فهمد که «رب مشهور لا أصل له» چه بسا امر مشهوری که اصل و پایه‌ای ندارد»!

درسهایی از کتاب بت شکن علامه ابوالفضل برقعی – مقدمه

درس اولدرس دومدرس سومدرس چهارمدرس پنجم

درس ششمدرس هفتمدرس هشتم – درس نهم – درس دهم

درس یازدهم – درس دوازدهم – درس سیزدهم – درس چهاردهم – درس پانزدهم

درس شانزدهم (پایان)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *